Þórir Guðmundsson

Mogginn í ham

Fri, 02 Feb 2007 22:25:53 GMT

Fátt hefur verið rætt meir í kreðsum blaðamanna og lögfræðinga í dag en forsíðan á Morgunblaðinu í morgun. Þar er fimm dómurum hæstaréttar raðað upp eins og sakamönnum yfir stríðsfyrirsögn um að þeir hafi mildað dóm yfir kynferðisbrotamanni úr 24 mánuðum í 18.

Mogginn er skrýtið blað. Maður veit aldrei hverju von er á; tær snilld kallast á við sérstæða fréttalega fimleika. Vangaveltur fólks á kaffistofum landsins um það hvað hafi legið að baki sumum fréttum Moggans jafnast helst á við það þegar menn reyndu að spá í uppröðun Sovétleiðtoga á Kremlarmúrum forðum daga.

Fréttir fjölmiðla af eigin gengi eru líka ágætt skemmtiefni og þar er Mogginn engin undantekning. Í fyrradag sendi upplagseftirlitið frá sér nýjar tölur sem sýndu að Fréttablaðið hafði á seinni helmingi síðasta árs aukið dreifingu sína en Morgunblaðið seldi nærri fimm þúsund færri eintök í desember heldur en í júlí.

Miðað við áskriftarverðið, sem er 2.800 krónur á mánuði, þá eru mánaðartekjur blaðsins að lækka um þrettán milljónir króna, eða rúmar 150 milljónir á ársgrundvelli. Og hvað gerði Morgunblaðið við þessa frétt? Jú, birti hana neðarlega á síðu 11 undir fyrirsögninni “Nýjar upplagstölur dagblaða birtar”.

Af svipuðum toga var fréttin í dag um að mbl væri öflugasti fréttavefurinn. Í sjálfu sér er ekkert upp á fréttina að klaga þó að hún hafi þann eina sjáanlega tilgang að skjóta á samkeppnina. Sterkari samkeppnisstaða mbl.is enn sem komið er þarf ekki að koma á óvart enda ekki nema fáeinir mánuðir síðan farið var markvisst að styrkja fréttaflutning Vísis með ráðningu fjölda öflugra fréttamanna við vefinn (og hér finnst mér rétt að taka fram að sem ritstjóri Vísis er ég ekki fullkomlega óhlutdrægur).

En hvers vegna skyldi Mogginn sjá þörf á að gera frétt um þetta, að því er virðist af litlu tilefni? Er hugsanlegt að krafturinn sem nú er hlaupinn í fréttaflutning á Vísi ógni þessum hefðbundna fréttavef landsmanna, sem áður hafði litla samkeppni. Ekki veit ég fyrir víst um notkun á mbl síðustu mánuði, en aðsóknin að fréttasíðu Vísis hefur rúmlega tvöfaldast á sjö mánuðum - það er að segja á því tímabili sem Morgunblaðið tapaði fimm þúsund kaupendum.

Við Vísismenn erum því rólegir yfir hamagangi Morgunblaðsins yfir eigin gengi. Sígandi lukka er best. Við vitum sem er að fréttaflutningur á Vísi er að minnsta kosti jafn öflugur og á mbl og að við erum oftar en ekki á undan með fréttirnar. Þetta eru stöðugt fleiri Íslendingar að uppgötva og þeim fjölgar sem festa visir.is sem upphafssíðu í stað mbl.is, sem margir höfðu áður.

Vonandi stenst Morgunblaðið álagið sem hlýtur að vera af því að tapa áskrifendum á meðan samkeppnin sækir í sig veðrið á öllum vígstöðum. Það er ekkert gaman að vinna í fréttum ef engin er samkeppnin. Og samkeppnin við Moggann er að því leiti ánægjulegri en samkeppni einkasjónvarpsstöðvanna við RÚV að hún er á jafnræðisgrundvelli. Ekki má heldur gleyma því að uppákomur eins og forsíðuuppslátturinn í dag, og allar hinar skrýtnu fréttirnar í Mogganum, gefa lífinu lit.

Beiðni um gögn

Fri, 26 Jan 2007 08:19:55 GMT

Við Sigmundur Ernir áttum ágætan fund með nýjum lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins, Stefáni Eiríkssyni. Ljóst er að þar fer maður sem ætlar að gera lögregluna aðgengilegri, sýnilegri og líklega að ýmsu leiti beinskeyttari.

Að sjálfsögðu var aðalumræðuefnið krafa lögreglu um aðgang að gögnum sem til hafa orðið við gerð Kompás þátta um karlmenn sem sækjast eftir kynferðissambandi við börn með því að tæla þau til sín í gegnum Netið. Kompás hefur nú í tvígang á einu ári sýnt fram á vandann og beitt til þess óhefðbundnum aðferðum í fréttamennsku.

Nokkrir karlmenn hafa í þessi tvö skipti verið gripnir glóðvolgir. Ásetningur þeirra hefur verið augljós. En Kompás hefði getað komið upp um miklu fleiri ef tilgangur þáttarins hefði verið að góma sem flesta karlmenn af þessu tagi. Tilgangurinn var hins vegar annar, sá að sýna fram á vandann. Það er ekki hlutverk þáttarins að gegna hlutverki lögreglu.

Það er merkilegt að nú, ellefu mánuðum eftir fyrri Kompás þáttinn, þá voru þeir ekki færri sem sóttust eftir nánum kynnum við 13 ára barn heldur fleiri. Það er eins og menn hafi ekkert lært. Að sama skapi er heldur nöturlegt að sjónvarpsþátt skuli þurfa til að berjast gegn níðingshætti á Netinu.

Þessi mál eru af svo alvarlegum toga að löggjafarvaldið hlýtur að þurfa að skoða alvarlega hvort ekki eigi að gefa lögreglu skýra heimild til að upplýsa svona mál með því að nota virkar tálbeitur, líkt og Kompás gerði.

Lögregla hefur nú þrisvar á fjögurra mánaða tímabili krafist gagna frá fréttamönnum vegna umfjöllunar um mikilvæg mál. Í eitt skipti hefur fréttamaður, ritstjóri Kompáss, verði kærður eftir að hann upplýsti um fíkniefnamál. Hótun um málsókn vofir yfir í þessu máli sem nú er verið að ræða um. Hér þarf lögregla að staldra við. Viðkomandi mál hafa komist upp á yfirborðið vegna rannsókna Kompáss, rannsókna sem gjarnan byggja á vitnisburði heimildarmanna sem ekki vilja koma fram undir nafni og fórnarlamba, sem svíður misréttið en vilja ekki þekkjast í mynd.

Lögregla fær í dag svar við beiðni sinni um gögn frá Kompási. Ljóst er að þeir menn sem gengu fram fyrir myndavélarauga fréttamanna eru hvorki heimildarmenn né fórnarlömb sem þarf að vernda. Það skiptir máli við ákvörðun um hvort afhenda eigi umrædd gögn.

En lögregla þarf líka að athuga hvert hún ætlar í svona málum. Gangi lögregla ekki fram af hófsemi gangvart fréttamönnum sem upplýsa um þjóðfélagsmein þá getur það fljótt orðið til að kæfa niður slíka fréttamennsku. Þá heyrum við minna af því sem miður fer; hulduheimar fíkniefnaviðskipta, níðingsháttar og annarra glæpa verða áfram huldir.

Flóttamaðurinn sem fann framtíð í nýju landi

Wed, 24 Jan 2007 14:37:34 GMT

Í dag fór fram útför Ara Huynh, sem hraktist með fjölskyldu sinni frá Víetnam fyrir tæpum þrjátíu árum og byggði sér framtíð í nýju landi langt á hjara veraldarinnar. Lífshlaup Ara er saga flóttamannsins í hnotskurn, saga sem við sem höfum tekið við flóttamönnum en ekki verið flóttamenn sjálf höfum gott af að kynnast.

Því finnst mér við hæfi að birta hér minningarorð tengdaföður míns, Björns Friðfinnssonar, við útförina í dag. Björn fór til Malasíu sem fulltrúi Rauða kross Íslands og valdi þann hóp flóttamanna sem hingað kom, meðal annars Ara og Margréti og börn þeirra. Æ síðan hafa þau hjónin verið miklir fjölskylduvinir og ég hef þekkt þau í tæpa tvo áratugi.

Meiri heiðursmann en Ara var ekki að finna hér á landi og sú saga sem hann á að baki á erindi til okkar allra. En ég gef Birni Friðfinnssyni orðið:

"Við minnumst í dag Ara Huynh veitingamanns sem andaðist 15. janúar s.l.

Nafnið Ari Huynh eða Ari De Huynh er að sjálfsögðu ekki það nafn, sem foreldrar hans gáfu honum við fæðingu, en Ari er það nafn sem hann fékk við komuna til Íslands og tók upp íslenskan nafnasið eins og innflytjendum til landsins var þá skipað að lögum. Bera börn hans föðurnöfn í samræmi við það.

Ari fæddist 5. janúar árið 1946 í hinum kínverska hluta borgarinnar Saigon í Vietnam, en hún nefnist nú Ho Chi Minh – borg. Faðir Ara var matreiðslumaður sem oftast var sjálfstætt starfandi og sá þá um meiri háttar veisluhöld. Naut hann talsverðrar frægðar fyrir leikni sína á því sviði. Til þess var líka tekið að hann tók ekki að sér verkefni fyrir hvern sem var, en þótti þvert á móti vandur að viðskiptavinum sínum. Faðir Ara hafði mikinn áhuga og metnað í starfsgrein sinni og Ari minntist þess síðar hvernig faðir hans leiddi hann ungan sveinstaula í ferðir milli veitingahúsa í borginni þegar hann vildi kanna hvað aðrir væru komnir áleiðis í faginu.

Ari naut góðrar menntunar í kínverskumælandi skóla í Saigon þar sem hann einnig nam víetnömsku. Hér var um haldgóða menntun að ræða og m.a. var Ari vel að sér um klassíska kínverska menningu. Hann nam kínverskt ritmál og hafði nokkur kínversk tungumál á valdi sínu. Hann lauk skólanámi sínu með góðum vitnisburði.

Þegar Ari fæddist var Vietnam frönsk nýlenda. Nýlokið var styrjöld Japana og Vesturveldanna. Meðan á henni stóð misstu Frakkar yfirráð sín, en stofnaður var her innlendra skæruliða til þess að berjast við japanska hernámsliðið Við styrjaldarlok vildu margir landsmenn ekki hverfa aftur undir nýlendustjórn Frakka og skæruliðaherinn hóf baráttu fyrir fullu sjálfstæði landsins. Varð það tilefni grimmilegra bardaga í landinu sem lauk með frægum ósigri nýlendustjórnarinnar við Diem Biem Phu. Skömmu seinna var samið um frið og landinu skipt í Norður- og Suður- Vietnam árið 1954. Nýlendustjórn Frakka gaf suðurhluta landsins sjálfstæði en hélt þar áfram verulegum áhrifum. Stjórnendur norðurhlutans ákváðu einnig að taka upp vopn á ný og “frelsa” suðurhlutann eins það var nefnt. Komið var á fót sjálfstæðum her Suður-Vietnam til varnar norðanmönnum en herinn reyndist ekki standast snúning. Af ástæðum sem ekki verða hér raktar hófu Bandaríkjamenn stuðning við suðurherinn og síðar þátttöku í þessu innanlandsstríði. Er það lengsta styrjöld sem Bandaríkjamenn hafa tekið þátt í frá stofnun Bandaríkjanna og stóð hún frá árinu 1965 til ársins 1975. Þeir biðu þar að lokum ósigur og Vietnam var sameinað í eitt ríki árið 1975 undir forystu norðanmanna. Talið er að 3 – 4 milljónir Vietnama hafi látið lífið báðum megin víglínunnar í þessum átökum og til viðbótar 1,5 – 2 milljónir Kambódíu- og Laosmanna, sem dregist höfðu inn í átökin.

Þetta langdregna og heiftúðuga stríð mótaði að sjálfsögðu allt umhverfið í uppvexti Ara og hann hlaut óhjákvæmilega dragast inn í það fyrr eða síðar. Ari kvæntist árið 1971 eftirlifandi konu sinni Margréti , en skömmu seinna var hann kvaddur til herþjónustu. Hann hlaut þar venjulega herþjálfun, en hér kom uppruni hans og hinn ánægjulegi lífsþróttur sem frá honum geislaði honum til bjargar. Hershöfðinginn sem sá um þjálfunarbúðirnar frétti af því að kominn væri á staðinn sonur matreiðslusnillings, sem sjálfur væri úrræðagóður og kynni ýmislegt fyrir sér. Hann neytti þá aðstöðu sinnar til þess að fá Ara fluttan úr vígasveitum hersins til einkaeldhúss hans. Þar beitti Ari eldhúsáhöldum meðan á herskyldu hans stóð, en þurfti ekki að leggja líf sitt og annarra í hættu með beitingu annars konar tóla. Herstöðin var auk þess skammt frá Saigon og gerði Ara kleyft að hafa gott samband við fjölskyldu sína. Nokkru fyrir styrjaldarlokin gaf hershöfðinginn svo Ara lausan úr herþjónustu og lét svo mælt að hann vildi komast hjá því að Ari lenti í því óhjákvæmilega uppgjöri sem hermenn hans myndu lenda í við fyrirsjáanleg stríðslok.

Ari sneri sér þá að aðstoð við veitingasölu föður síns en jafnframt kom hann á fót lítilli verksmiðju sem framleiddi kúlupenna. Hafði hann allgóða afkomu af þessu og veitti ekki af. Barnahópurinn hafði stækkað ör, en á árabilinu 1972 – 1979 áttu þau Margrét 5 börn.

En nú dró ský fyrir sólu á nýjan leik. Víetnamar og Kínverjar hófu að þræta um legu landamæranna þeirra í millum og leiddi sú deila til styrjaldar. Hér var um skammvinn átök að ræða, en stjórnendur ríkisins notuðu tækifærið til þess að gera hinn kínverskumælandi minnihluta landsmanna tortryggilegan í augum meirihlutans sem mælir á víetnömsku. Hófust nú ofsóknir í garð þeirra fyrrnefndu með eignaupptöku og margs konar ofbeldi. Á sama tíma hertu hin nýju stjórnvöld í suðurhluta landsins aðgerðir gegn þeim sem stutt höfðu eða starfað fyrir fyrri stjórnvöld í landinu eða bandaríska herinn. Af þess hlaust fjöldaflótti, þar sem hinir ofsóttu komust yfir hvers kyns fley sem flotið gátu og lögðu í mikla háskaferð yfir hafið til nágrannaríkjanna í suðvestri. Af þessu skapaðist mikill vandi í þeim ríkjum sem flóttamannastraumurinn beindist að , en þar voru fyrir fátæk samfélög sem litlugátu á sig bætt. Flóttamannasstofnun Sameinuðu þjóðanna mæltist til þess við alþjóðasamfélagið, að það byði hópum flóttamanna varanlega búsetu og urðu mörg ríki við því , einkum þó ríki í Vestur-Evrópu og Norður-Ameríku ásamt Ástralíu. Rauðakrossfélög Norðurlanda höfðu samvinnu um aðstoð við”bátaflóttafólkið” eins og það var nú nefnt og almargir hópar þess fengu landvist á Norðurlöndum, þar á meðal hér á landi.

Ari , fjölskylda hans og fleiri vandamenn urðu fyrir ofsóknum og eignaupptöku og töldu þann kost einan færan að flýja land. Þau lentu í miklum hrakningum sökum vélarbilunar og árásar sjóræningja , sem rændu af þeim öllu fémætu er þau höfðu með sér. Að lokum bar bátinn inn í landhelgi Malasíu og var hann þá dreginn til eyjunnar Pulah Tenga við austurströnd Malasíu, en þar hafði verið komið hafði verið á fót flóttamannabúðum . Frá Pulah Tengah kom fjölskyldan svo til Íslands, en vandamenn sem orðið höfðu samferða frá Víetnam dreifðust til ýmissa ríkja svo sem Ástralíu, Kanada og Bandaríkjanna.

Ari var frá upphafi ákveðinn í því að skapa sér og sínum góða framtíð í nýju fósturlandi.

Eftir að hafa náð lágmarksþekkingu í íslensku, hélt hann út á vinnumarkaðinn sem matreiðslumaður og varð þar frumkvöðull nýrrar matargerðar í samfélaginu. Hann starfaði m.a. á Hótel Sögu, í Kaffivagninum við Grandagarð og í Vörumarkaðnum við Ármúla. Hann hafði ávallt haft í huga að gerast sjálfstæður veitingamaður og það tækifæri bauðst, þegar “Kringlan” var byggð og bauð upp á rými fyrir nýstárlega matargerð. Ari stofnaði þá veitingahúsið Indókína og hefur það dafnað síðan í höndum hans og fjölskyldunnar. Úr Kringlunni flutti það í Borgarkringluna en síðan á Laugaveg 19 þar sem það hefur nú starfað lengi..

Veitingahús á Íslandi hafa á síðari árum í mörgum tilvikum átt sér skamman líftíma, en það á ekki við um Indókína. Hefur þar komið til verð og gæði þjónustunnar sem byggist á gríðarlegu vinnuframlagi fjölskyldunnar og því mikla trausti og vináttu sem Ari ávann sér hjá öllum samskiptaaðilum.

Um síðustu áramót urðu þau tímamót, að Ari afhenti sonum sínum Torfa, Stefáni og Hákoni reksturinn og hugðist framvegis taka lífinu með ró með Margréti .

Það æviskeið varð styttra en nokkurn óraði fyrir og það veldur okkur ómældri sorg. En lífið er vissulega fallvalt og því hljótum við að hlíta..

Þegar við nú stöndum á kveðjustundu og minnumst ánægjulegra samskipta okkar við Ara Huynh, hina smitandi lífsorku hans og lífsgleði, kemur margt í hugann. Ari yfirvann mikla örðugleika í heimalandi sínu. Hann yfirvann mikla hrakninga við flótta og dvöl í flóttamannabúðum í fjarlægu landi. Og hann náði að aðlaga sig og fjölskyldu sína lífi og siðum fólks í nýju fósturlandi og ná þar einstæðri virðingu samborgara sinna. Allt eru þetta afrek.

Enn ber fólk af erlendum uppruna hér að ströndum og óskar landvistar, fólk sem á sér sögu, jafnólíka okkar sögu og sú saga sem hér hefur verið rakin. Rætt er um vandamál sem þetta skapi. Hér mætti saga Ara Huynh og fjölskyldu hans e.t.v. leiða okkur að lausn málsins. Opið og skilningsríkt samfélag getur laðað fram þá lífsorku og afrek nýrra einstaklinga á íslenskri grundu, lífsorku og það áræði sem umbreytir vandamálum í uppsprettu tækifæra og nýrra strauma í samfélaginu.

Með það í huga segjum við í dag við vin okkar Ara Huynh:

“Far þú í friði kæri vinur. Þakka þér fyrir það sem þú varst.”

Strákarnir okkar standa sig

Mon, 22 Jan 2007 21:06:46 GMT

Mínar fyrstu minningar eru af því að sitja úti í horni íþróttahússins í Hálogalandi á meðan mamma, Þórunn Erlendsdóttir, var að æfa handbolta. Ég var ekki lítið stoltur alla barnæskuna af forláta skyldi sem mamma átti, en ég fékk að handleika, sem hafði að geyma alla heiðurspeningana sem mamma fékk í hinum ýmsu mótum sem hún lék í með kvennaliði handknattleiksdeildar Ármanns.

Því fylgist ég gjarnan af alveg sérstökum áhuga með handboltanum. Ekki af áhuga á gengi liða í íslenska handboltanum, en það er eitthvað við handboltann sem heillar.

Sjaldan hefur þó verið jafn gaman að horfa á handknattleik og í kvöld. Íslenska liðið var svo sigurglatt allan tímann að unun var að fylgjast með. Áhorfendapallarnir voru svo þétt setnir Íslendingum að íslenska liðið var í raun á heimavelli.

Maður fann til með Frökkunum. Ég held ég hafi séð einn franskan fána í salnum. Því eru Frakkar ekki vanir.

Einhvern vegin fannst mér fyrir leikinn að eitthvað kynni að gerast. Íþróttafréttamaður Vísis, Baldur Beck, sagði við mig síðdegis að það hefði verið undarlegt að tala við menn í Magedburg. "Það eru allir svo jákvæðir," sagði hann, óræðinn á svip.

Við vorum sammála um að þetta væri allt búið: Íslendingar næðu aldrei áfram í keppninni. Frakkar væru of erfiðir andstæðingar. Samt var lítil sannfæring á bak við þann dóm.

Sigurinn í kvöld segir margt um mannsandann. Ég er ekkert viss um að íslenska liðið hafi endilega verið mikið betra en það franska. En okkar menn höfðu engu að tapa og þeir voru sannfærðir um sigur frá því leikurinn var flautaður í gang.

Hugarástand getur skipt öllu máli. Vonandi verður áfram hugur í "strákunum okkar." Þá getum við verið jafn stolt af þeim og ég var af mömmu í íþróttahúsinu í Hálogalandi.

Hvaða ráð höfum við gegn barnaníðingum?

Sun, 21 Jan 2007 21:55:04 GMT

Kompás þátturinn sem fór út í kvöld vekur margar spurningar, en eina þó helsta. Hefur samfélagið engin ráð til að koma í veg fyrir að dæmdir afbrotamenn, sem nánast fullvíst má telja að haldi áfram að brjóta af sér, komist aftur út meðal manna?

Ágúst Magnússon var dæmdur til sex ára afplánunar fyrir tæpum þremur árum. Samkvæmt íslenskri réttarhefð kemst hann út löngu áður en sex árin eru liðin nema hann hafi verið þeim mun erfiðari fangi.

Ágúst kom á fund okkar í ritnefnd Kompáss rúmri viku áður en þátturinn var sendur út. Eins og fram kom í þættinum hefur hann ýmsar afsakanir fyrir hegðan sinni á meðan hann var á Vernd, þar sem hann þarf að vera um nóttina en er laus á daginn.

Ég er í engri aðstöðu til að rengja Ágúst um að hann vilji vinna bug á sínum kenndum, þessari miklu og óhugnanlegu barnagirnd. En þjóðfélagið er heldur ekki í neinni aðstöðu til að geta sætt sig við að hann komist aftur út á göturnar ef ekkert hefur verið gert til að koma í veg fyrir að hann haldi iðju sinni áfram.

Lög gera reyndar ráð fyrir að hægt sé að fara lengra með mál manna sem ólíklegt er að breyti hegðan sinni eftir afplánun. Sú umræða sem nú hlýtur að fara í gang hlýtur að beinast meðal annars af því af hverju þessi lagagrein var ekki notuð í þessu tilfelli. Er hún nokkuð notuð?

Að lokum vil ég benda lesendum á heimasíðu Kompáss og síðuna sem tileinkuð er þættinum fyrr í kvöld. Þar er meðal annars hægt að sjá viðtalið við Ágúst í heild sinni, dómana yfir honum og margvíslegt annað ítarefni sem tengist bæði Ágústi Magnússyni og öðrum barnaníðingum.

Hillary á vefnum

Sun, 21 Jan 2007 00:14:05 GMT

Hillary Clinton tilkynnti í gærkvöldi að hún ætlaði að bjóða sig fram til útnefningar demokrataflokksins fyrir forsetakosningarnar í Bandaríkjunum eftir tæp tvö ár. Það sem vekur athygli er að hún tilkynnti um framboðið á vefsíðu sinni.

Þar með fylgir hún fordæmi Johns Edwards, sem einnig hundsaði hina stöðnuðu hefð að frambjóðandi tlkynni slíkt framboð í heimabæ sínum umkringdur fjölskyldunni. Edwards lét vita af framboði sínu í viðtölum þar sem hann var á ferð um New Orleans að skoða flóðasvæði.

Framboðstilkynning Clintons var álíka óhefðbundin og hún sjálf. Hún er fyrsta konan sem á raunverulega möguleika á að verða kjörin forseti og hún er að sjálfögðu fyrsta forsetafrúin sem sem gæti átt afturhvarf í Hvíta húsið, þar sem hún bjó í átta ár.

Hún braut líka blað sem forsetafrú á sínum tíma. Hún lét alþjóð vita að hún myndi ekki láta sér nægja að baka kökur á meðan eiginmaðurinn stýrði landinu. Hlutverk hennar varð enda miklu meira.

Hillary Clinton stýrði til dæmis verki starfshóps sem kom með tillögur um að endurbæta heilsugæslu í Bandaríkjunum. Þær tillögur náðu aldrei í gegn og í ræðu sinni á vefsíðunni í dag má berlega sjá að hún er enn að berjast fyrir því að allir Bandaríkjamenn eigi að hafa aðgang að úrvals læknisþjónustu, sem tugir milljóna hafa ekki nú.

Það verður forvitnilegt að fylgjast með aðdraganda kosninganna í Bandaríkjunum - og ennþá áhugaverðara nú, þegar Hillary Clinton er komin í baráttuna á fullu.

Ekki missa af næsta Kompási

Wed, 17 Jan 2007 17:12:24 GMT

Það hefur vart farið framhjá mörgum að Kompásþáttur um barnaníðinga er framundan. Fyrir tæpu ári fengum við að sjá hversu margir karlmenn sóttust eftir því að komast í náið samband við stúlkubarn rétt komið á táningsaldur. Það hefur ekkert breyst.

Á spjallfundi sem ég fór á í Kirkjuhúsinu í morgun um siðferði á Netinu kom meðal annars fram að kannanir sýndu að 80 prósent barna væru eftirlitslaus að vafra. Væntanlega eru flest að skoða afþreyingarvefi eða heimsækja bloggsíður vina og kunningja.

Einhver rata þó áreiðanlega inn í skuggasund þessarar sýndarveraldar tölvuheima. Og þar eru menn sem vilja þeim ekkert gott.

Foreldrar eiga úr vöndu að ráða. Börnin þeirra þekkja Netið miklu betur en þau. Auðvitað eru til forrit sem koma í veg fyrir að þau komist inn á ákveðnar síður. Staðreyndin er þó að börnin komast í tölvur víðar en heima hjá sér auk þess sem mörg þeirra eiga auðvelt með að komast í kringum slíkar varnir.

Þegar öllu er á botninn hvolft er Netið samt bara annar angi af veruleikanum og á því gilda allar sömu reglur og annars staðar. Unglingar sem eru eftirlitslausir á Netinu eru það líka fyrir utan heimili og skóla.

Uppeldið skiptir því öllu máli. Börnin okkar þurfa að geta greint rangt frá röngu og þau þurfa að vita af hættum sem kunna að leynast, bæði í húsasundum og í öngstrætum Netsins.

Kompásþátturinn sem verður sýndur á sunnudag mun sýna fram á mikilvægi þess að þau geri sér grein fyrir hættunum á báðum stöðum. Ekki missa af þættinum.

Af hverju eru þeir ekki þákklátir?

Mon, 15 Jan 2007 22:39:19 GMT

Ég trúi að margir hafi hváð þegar þeir heyrðu George Bush Bandaríkjaforseta kvarta undan því að Írakar væru ekki þakklátir Bandaríkjamönnum fyrir að ráðast inn í landi þeirra. Hann sagði þetta í sjónvarpsþættinum 60 mínútur, sem er sýndur á Stöð tvö næstakomandi sunnudag, en útdráttur var birtur í fréttum Stöðvar tvö fyrr í kvöld.

En eftir lestur bókar Bobs Woodwards “State of Denial” kemur þetta svar forsetans við spurningu fréttamanns CBS ekki á óvart. Það veitir hins vegar sjaldgæfa innsýn í hugarheim forsetans. Bush er raunverulega hvumsa yfir því að Írakar skuli ekki vera þakklátir.

Bók Woodwards lýsir ákvarðanatöku í bandaríska stjórnkerfinu um innrásina og eftirmála hennar. Hún sýnir hvernig mistök eftir mistök má rekja til ákvarðana sem gengu gegn öllum ráðleggingum og rökhyggju. Innsæi forsetans, varaforsetans og varnarmálaráðherrans réði för.

Þannig ráku Bandaríkjamennn, þvert gegn ráðleggingum, alla félaga í Baath flokknum heim, líka kennarana sem urðu að tilheyra flokknum til að fá vinnu. Herinn var leystur upp með þeim afleiðingum að að reiðir og vel vopnaðir hermenn réðust gegn innrásarhernum.

Innrásin og mistök hernámsliðsins í kjölfar hennar hafa kostað miklar mannfórnir. Skýrslur CIA leyniþjónustunnar segja að 30.000 Írakar hafi látið lífið af völdum innrásarinnar og í ofbeldi í kjölfar hennar. Rúmlega þrjú þúsund Bandaríkjamenn hafa látist í Írak á þessum tíma.

Bók Woodwards sýnir fram á firringu á æðstu stöðum í Washington. Margir háttsettir embættismenn gerðu sér grein fyrir ástandinu í Írak og vissu hvaða mistök væri verið að gera. Forsetinn lifði í eigin hugarheimi og hafði ekki áhuga á að komast út fyrir hann.

Útsendarar Bandaríkjastjórnar sem komu heim frá Írak furðuðu sig á því að hann spurði ekki einu sinni spurninga. Hann virtist lítinn áhuga hafa á því sem þeir hefðu séð og reynt. Frásagnir þeirra minna sterklega á “The Price of Loyalty”, bók Pauls O’Neills, fyrrum fjármálaráðherra, sem sagði frá því hvernig hann hefði fengið á vikulegum fundum að mala um sín mál, án þess að nokkur spurning kæmi frá forsetanum. Svo þegar þrjú korterin, sem hann hafði, hefðu verið liðin hefði forsetinn þakkað honum fyrir, gantast örlítið við hann og hvatt hann með virktum.

Sjálfur hefur Bush viðurkennt að hann hafi lítinn áhuga á að láta finna á sér nokkurn bilbug. Hann sér hlutverk sitt svipað og sannfærður áhangandi knattspyrnuliðs. Vafi á ekki að komast að. Vafi er beinlínis hættulegur því hann kallar á spurningar, erfiðar spurningar.

Það skrýtna er að Bush skuli á lokuðum fundum hegða sér eins og klappstýra. Vafalaust hefur hann margt til brunns að bera. Annars hefði hann ekki komist þangað sem hann er. En maður sem skilur ekki vanþakklæti Íraka gagnavart ríkinu sem réðst inn í land þeirra, hann hlýtur að lifa og hrærast í einhverjum öðrum heimi en við flest.

Hvaðan kemur fréttin?

Sun, 07 Jan 2007 11:30:37 GMT

Tilvonandi forsætisráðherra Bretlands sagði í dag að framkvæmd aftökunnar á Saddam Hussein hefði verið forkastanleg. Það hefði hann ekki gert ef ekki hefði komið til upptaka á myndsíma sem sýndi aftökuna eins og hún raunverulega var, ekki gerilsneyddu útgáfuna sem stjórnvöld í Írak vildu að umheimurinn sæi.

Fréttastofur um allan heim fá í auknum mæli efni sitt frá sjónvarvottum, sem ekki eru fréttamenn. Þessi þróun er mestanpart af hinu góða en getur þó verið varasöm.

Eftir lestarsprengingarnar í Bretlandi í júlí 2005 bárust farsímamyndir á fréttastofur nær samstundis frá fólki sem komst lífs af úr hryðjuverkaárásunum. Þökk sé þessu fólki fengum við nasasjón af afleiðingum árásanna sem við hefðum ekki annars fengið.

Sumar fréttamyndir sem við fáum frá Írak eru teknar af fólki sem var á vettvangi fyrir tilviljun. Aðrar myndir höfum við fengið án þess að vita alveg hvað vakir fyrir myndatökumönnunum, samanber aftökumyndirnar frá Bagdad.

Kunningi minn, fréttamaður hjá BBC, hefur bent á að hryðjuverkamenn í Írak séu nú komnir með fjölmiðlafulltrúa. Þeir taka upp árásir, birta myndirnar á netinu og hafa samskipti við fjölmiðla sem minna helst á fagleg almannatengsl - svona eins og fulltrúar andstæðinga þeirra stunda, Bandaríkjaher og aðrir.

Í þesum tilvikum er varhugavert að treysta heimildunum. Reuters fréttastofan lenti í því nýlega að gamalreyndur ljósmyndari Reuters falsaði fréttamyndir frá Líbanon. Hann gerði það reyndar til þess að bæta myndgæðin, gera myndirnar örlítið dramatískari með aðstoð stafrænnar myndvinnslutækni. En ef ekki er hægt að treysta algjörlega fréttamönnum á staðnum, hvað er þá hægt að segja um fólk sem enginn veit hvaðan kemur eða hvaða hagsmuni hefur?

Eftir því sem myndsímar verða algengari, er alveg ljóst að fréttastofur munu æ oftar þurfa að meta hvort og hvernig upptökur og upplýsingar frá almenningi af vettvangi atburðanna verða notaðar. Þetta á ekki síst við um fréttavefi, eins og Vísi, sem berjast frá mínútu til mínútu um að vera fyrstir með fréttirnar.

Fréttamat reyndra fréttamanna skiptir því stöðugt meira máli. Almenningur, sem verður að geta treyst þeim fréttum sem birtast í fjölmiðlum, verður fljótur að snúa baki við miðlum sem ekki reynast traustsins verðir.

Á að borga fyrir viðtöl?

Wed, 20 Dec 2006 23:11:00 GMT

Upp úr Byrgismálinu hafa komið áhugaverð álitamál um blaðamennsku, þó svo að þau lykti óneitanlega af smjörklípuaðferðinni frægu. En það er þó rétt að takast á við þau. Og nú er komin upp spurningin um hvort rétt sé að greiða fyrir viðtöl.

Mitt svar er, í langflestum tilvikum, nei. Áður en lengra er haldið er rétt að minna á mikilvægt atriði: Engum var greitt í tengslum við umfjöllunina um Byrgið. Hins vegar voru greiddar, eins og ritstjóri Kompáss staðfesti, samtals 13.000 krónur í tengslum við umfjöllun um fíkniefnamál fyrir um það bil ári.

Að borga fyrir viðtöl er stundum kallað ávísanafréttamennska og hún er reyndar ákaft stunduð víða um heim, meðal annars í Bretlandi. Í Bandaríkjunum þykir almennt ekki við hæfi að borga fyrir viðtöl, þó að það hafi verið gert. Virtur bandarískur blaðamaður, Bernard Kalb, sagði um þetta: “Það er ekki endilega slæm fréttamennska að borga fyrir viðtöl. En þú verður að vinna heimildarvinnuna í tengslum við fréttina og þá kanski birta hana.”

Ég get verið fullkomlega sammála því að það eigi almennt ekki að greiða fyrir viðtöl en aðalatriðið er að fréttin, og sannleiksgildi hennar, byggi ekki á þessu eina viðtali. Menn verða að vinna vinnuna sína líka. Og það hafa fréttamenn Kompáss svo sannarlega gert og þjóðin orðið vitni að á þeim fjórtán mánuðum sem þátturinn hefur verið í loftinu.

Hér á landi hefur til langs tíma þekkst að greiða fyrir fréttaskot. Hins vegar efast ég um að nokkur blaðamaður láti sér detta í hug að senda út frétt sem byggir eingöngu á fréttaskotinu. Menn verða að vinnan vinnuna sína.

Fréttastofa ríkissjónvarpsins hefur harðlega mótmælt orðum Sigmundar Ernis Rúnarssonar fréttastjóra Stöðvar tvö í Íslandi í bítið í morgun um að algengt sé að ríkissjónvarpið greiði fyrir viðtöl. Hann nefndi þetta reyndar í framhjáhlaupi. Sigmar Guðmundsson, hinn ágæti spyrill Kastljóss, fellur í þá gryfju á sínu bloggi að leggja Sigmundi orð í munn og segir hann fara með rangt mál því ekki sé greitt fyrir fréttaviðtöl. Elín Hirst fréttastjóri hefur sent frá sér fréttatilkynningu um sama mál. En Sigmundur nefndi fréttastofu RÚV aldrei á nafn. Hann var einfaldlega að halda því til haga að það sé algengt á ríkisfjölmiðlunum að greiða fyrir viðtöl. Punktur. Ætlar annars einhver að mótmæla þvi?

Bloggað um Kompás og Byrgið

Tue, 19 Dec 2006 18:21:29 GMT

Umræða um Kompás þáttinn um Byrgið hefur verið afar fróðleg, bæði á blogginu og í innhringitímum útvarpsstöðva, svo sem Bylgjunnar. Þrátt fyrir mikla umræðu á undanförnum misserum um fórnarlömb kynferðislegs ofbeldis, þá virðist sem samúð fólks sé að miklu leiti með Guðmundi Jónssyni forstöðumanni Byrgisins.

Þetta er skiljanlegt að því leiti að menn geta auðvitað sett sig í spor manns - og fjölskyldu hans - sem fær slíka umfjöllun um sig. Hins vegar nefna fáir að þeir hafi samúð með fórnarlömbum hans; konunum sem litu á hann sem trúarleiðtoga og meðferðaraðila, en sem hann tældi smám saman til kynlífsathafna með sér.

Spjót hafa einnig beinst að Kompás-fréttamönnum fyrir að hafa ekki sleppt því að fjalla um málið í sjónvarpi og í staðinn farið með það til lögreglu. Þetta lýsir afar skrýnum hugmyndum um tilgang fjölmiðla.

Á vafri um bloggið í dag fann ég þessa áhugaverðu tilvitnun á vef Sigríðar Daggar Auðunsdóttur, þar sem hún var að tala um meint vald fjölmiðla.

Michael Janeway, fyrrum ritstjóri The Boston Globe, sagði um þetta: “Það er ekki í eðli fjölmiðla að beita valdi heldur fremur að kalla eftir eða mótmæla því að aðrir beiti valdi, að rannsaka það og verða vitni að því.”

Það var einmitt með þetta að leiðarljósi sem fréttamenn og ritstjórn Kompáss ákváðu að fjalla um Byrgið. Að baki lá löng og mikil heimildarvinna, og fjölmörg viðtöl við heimildarmenn sem voru afar tregir til að koma fram. Og hvað er vald? Var Guðmundur að beita valdi þegar hann lokkaði til samræðis niðurbrotnar stúlkur sem leituðu til hans þegar enginn annar vildi taka við þeim? Hver getur svarað fyrir sig.

Það er rétt að endurtaka að upplýsingar þær sem lágu til grundvallar þættinum komu úr mörgum áttum, meðal annars frá heimildarmönnum sem ekki verður séð hvernig hafi getað vitað hver af öðrum.

Í sjálfu sér er skiljanlegt að fólk skuli spyrja spurninga um ásakanirnar sem fram komu í Kompási, einkum í ljósi þess að ekki var hægt í þættinum að leggja fram margvísleg gögn af tillitssemi við heimildarmenn auk þess sem gögnin voru vart sýningarhæf í sjónvarpi. Við í ritstjórn Kompáss getum bara sagt: Við teljum engan vafa leika á því að upplýsingarnar sem komu fram í þættinum séu réttar. Við vissum hversu viðkvæmt þetta efni var og vorum því alveg sérstaklega varkárir.

Nokkurs misskilnings hefur gætt í umræðunni sem er ljúft og skylt að leiðrétta. Við höfum ekki talað um sannanir, sem hefur lagalega tilvísun, heldur gögn. Viðtalið við Guðmund, sem sýnt var í þættinum, var tekið eftir að hann hafði fallist á að hitta fréttamann á þeim stað sem viðtalið var tekið; þetta var svo sannarlega ekki viðtal úr launsátri.

Fréttir af Byrginu hafa nú farið í þann farveg að mest er rætt um fjármálaóreiðu. Það er eðlilegt, en miður væri að sá fókus yrði alveg ofan á. Það þarf að taka á alvarlegum ásökunum um kynferðislega misbeitingu á einhvern hátt, þó aðþað sé erfitt þegar fórnarlömbin forðast að koma fram undir nafni.

Þegar meðferðin breytist í martröð

Mon, 18 Dec 2006 01:22:09 GMT

Væntanlega verður lengi deilt um Kompásþáttinn sem við sýndum á sunnudagskvöld. Þegar hefur í bloggheimum komið komið fram gagnrýni á þáttinn. Sumir segja að fréttastofa Stöðvar tvö hefði átt að fara til lögreglunnar með ásakanirnar; aðrir að of hart hafi verið gengið fram gegn einstaklingi og benda á að jólin séu á næsta leiti.

Þeir sem hafa fylgst með fréttastofu Stöðvar tvö í tuttugu ár, vita hins vegar hvernig fréttastefnu við rekum. Við vinnum eftir klassískum gildum faglegrar fréttamennsku; virðingu fyrir einstaklingum, heiðarleika og varkárni í meðferð upplýsinga.

Vinnsla umfjöllunarinnar um Byrgið hófst fyrir þremur mánuðum, þó að sögusagnir um að eitthvað kynni að vera athugavert við starfsemina þar hafi náð eyrum einstakra fréttamanna fyrr. Á þessum tíma hefur mikil áhersla verið lögð á að fá upplýsingar frá mörgum heimildarmönnum, sem tengjast ekki innbyrðist og vita ekki hver af öðrum. Eins og fram kom í þættinum, þá var ekki hægt að nota margvísleg gögn af tillitssemi við heimildarmennina auk þess sem þau voru í sumum tilvikum óhæf til birtingar í sjónvarpi.

Gífurleg vinna liggur að baki þættinum. Fréttamenn ræddu við fjölda manns til þess að staðreyna frásagnir. Niðurstaða ritstjórnar Kompáss – eftir að fara vandlega yfir málið – var að svo mörgum ótengdum heimildarmönnum bæri saman um að Guðmundur Jónsson misnotaði traust ungra stúlkna, sem voru í meðferð hjá honum, að engar líkur væru á því að um upplognar sakir væri að ræða.

Hins vegar þykir okkur mikils virði að hafa fengið Guðmund til að tjá sig um þessar ávirðingar. Hann segir að óvildarmenn hafi stolist í tölvuna hjá sér. Eftir standa lýsingar skjólstæðinga hans, sem segir að Guðmundur hafi brugðist trausti sínu, algjörlega, og gögn sem staðfesta það sem þeir segja.

Harðstjóri fallinn frá

Mon, 11 Dec 2006 23:14:33 GMT

Af síðustu myndum að ráða var Augusto Pinochet settlegur afi sem hafði ánægju af því að hafa barnabörnin í kringum sig. Og það hafði hann vafalaust. En fyrir rúmum þrjátíu árum stóð hann fyrir pyntingum og morðum á stjórnarandstæðingum sínum í Chile og fyrir það munu fórnarlömb hans aldrei fyrirgefa honum.

Og hvað var það svo sem hann gerði? Það fer eftir því hver er spurður. Margaret Thatcher segir að hann hafi bjargað Chile frá glötun. Andstæðingar segja að hann hafi einfaldlega verið illmenni. Hann var í öllu falli dyggur stuðningsmaður Bandaríkjanna í hinu kalda stríði gegn heimskommúnismanum.

Í september 1973 var hann yfirmaður hersins sem með aðstoð bandarísku leyniþjónustunnar CIA réðst gegn réttkjörnum forseta landsins, Salvador Allende. Rétt er að hafa í huga að Allende var síður en svo óumdeildur. Hann var kjörinn með 36 prósentum atkvæða þremur árum áður og hóf strax handa við efnahagsumbreytingar í anda harðlínusósíalisma. Hann sölsaði stórfyrirtæki undir hið opinbera, hélt áfram umfangsmiklum jarðnæðisumbótum fyrirrennara síns, dreifði ókeypis mjólk til barna, frysti verð og hækkaði laun. Síðan tilkynnti hann að Chile myndi ekki greiða af erlendum lánum.

Í september 1973 var efnahagur Chile orðinn afar bágborinn og andstaða við stjórn hans hafði magnast mjög. Verðbólga var 508 prósent. Komið hefur fram að bandaríska leyniþjónustan fjármagnaði andstöðu við Allende, sem hafði gert sér dælt við hennar erkióvin, Fídel Castro á Kúbu.

Það var í miklu upplausnarástandi - sem CIA réri öllum árum að því að hvetja til - sem herinn undir stjórn Pinochets lét til skarar skríða. Eftir loftárásir á forsetahöllina réðust hermenn þar til inngöngu.

Allende lést af skotsárum, en herinn segir að hann hafi framið sjálfsvíg með hríðskotabyssu sem Castro hafði gefið honum. Á hana hafði Castro látið grafa: “Til góðvinar míns Salvadors frá Fídel, sem reynir að ná sömu markmiðum með öðrum aðferðum.” Margir eru sannfærður um að Allende hafi einfaldlega verið myrtur.

Með byltingunni gegn réttkjörnum forseta var bundinn endi á langa lýðræðishefð í Chile. En byltingar voru í sjálfu sér ekkert einsdæmi í rómönsku Ameríku og Pinochet hefði líklega getað átt rólega elli ef hann hefði látið sér nægja að steyma forsetanum og efna til kosninga. Við tók sautján ára einræðisstjórn sem einkenndist af mikilli harðneskju sem stjórnarandstæðingar voru beittir.

Tugþúsundir Chilebúa sem flúðu land sitt segja sögur af hræðilegum pyntingum og mannshvörfum. Líklega lét Pinochet myrða um þrjú þúsund manns. Sumir lentu í dauðalestinni, en það heiti festist á þyrluferðir út á haf sem enduðu með því að stjórnarandstæðingum var varpað í sjóinn.

Breski læknirinn Sheila Cassidy var handtekinn árið 1975, tveimur árum eftir uppreisnina, eftir að hafa veitt stjórnarandstæðingi læknisaðstoð. Hún var bundin nakin við járngrind og henni haldið þannig í einangrun í þrjár vikur. Hún var pyntuð með rafmagni en komst úr fangelsi tveimur mánuðum síðar í kjölfar milligöngu breska sendiráðsins.

Pinochet átti lengst af nokkuð stóran hóp hægrisinnaðra stuðningsmanna. En jafnvel í þeim hópi runnu tvær grímur á menn þegar upp komst að hann átti milljónir dollara á bankareikningum erlendis. Ásakanir um skattasvindl drógu verulega úr áliti fólks sem hafði löngum litið á hann sem strangheiðarlegan, hvað annað sem um hann mátti segja.

Saksóknarar í Bretlandi og á Spáni reyndu hvað þeir gátu síðustu árin að koma lögum yfir Pinochet. Sú viðleitni hefur reyndar skilað merkum árangri í skilningi alþjóðalaga, því nú erum við miklu nær því en áður að búa við ástand þar sem hægt er að sækja þjóðarleiðtoga til saka fyrir margvíslega glæpi utan heimalands þeirra. En það er önnur saga.

Nú er Pinochet allur og fáum harmdauði utan heimalandsins. Þar með er fallið frá eitt af peðunum á skákborði stórveldanna á tíma kalda stríðsins. Dauði hans og upprifjun á sögu valdaránsins í Chile minnir á að þó að ef til vill megi sjá eftir stöðugleika kalda stríðsins, þá var sá stöðugleiki oft dýru verði keyptur.

Bætum umferðarmannvirkin

Mon, 04 Dec 2006 22:37:57 GMT

Loksins á að tvöfalda Suðurlandsveg, þar sem 54 menn hafa látið lífið síðan 1972. Í dag vann ég að frétt um þau tvö sem þar létust síðast, en það voru fimm ára stúlka og 29 ára karlmaður.

Mikið er átakanlegt að segja fréttir af banaslysum. Í hvert sinn sem ég vinn að slíkum fréttum fyllist ég reiði, sem beinist ekki gegn þeim sem ollu slysinu heldur að því að ekkert skuli hafa verið gert til að afstýra svona fyrirsjáanlegum hörmungum.

Fimmtíu og tveir hvítir krossar, sem var komið fyrir við Suðurlandsveg fyrir nokkrum vikum, segja sína sögu. Hingað til hefur opinber umferðarstefna haft þann útgangspunkt að hægt sé að breyta hegðan ökumanna. Nú er engum blöðum um það að fletta að umferðarmenningu Íslendinga má bæta og það mikið. En það eitt að framleiða hverja yfirþyrmandi sjónvarpsauglýsinguna á eftir annarri dugar ekki til að fækka umferðarslysum.

Sú staðreynd að eftir opnun Reykjanesbrautar fyrir um tveimur árum hefur ekkert dauðaslys orðið þar ætti að gefa vísbendingu um hvað það er sem dugar. Á Rauða kross árum mínum vann ég meðal annars að viðamikilli skýrslu um hamfarir í heiminum. Ég tók þátt í að kynna hana og valdi til þess götuhorn í Delhi, fyrir framan skilti sem taldi upp fjölda banaslysa í borginni frá upphafi mánaðarins. Talan var fimm þegar við vorum þarna, að mig minnir í þriðju viku mánaðarins. Þetta var búinn að vera góður mánuður. Niðurstaða skýrslunnar var sú að það þyrfti að stórefla vinnu gegn umferðarslysum.

Skýrslan tók einnig á því hvernig það mætti gera. Klár niðurstaða hennar var að einungis með því að bæta umferðarmannvirki mætti ná raunverulegum árangri. Ég vona að menn séu að komast að þessari sömu niðurstöðu hér á landi.

Fögnuður við endurreisn Fréttastofu Stöðvar tvö

Tue, 28 Nov 2006 22:49:49 GMT

Við fréttamennirnir á annarri hæð í Skaftahlíð 24 fögnuðum endurreisn Fréttastofu Stöðvar tvö jafn innilega í dag og við syrgðum fráfall NFS í október. Frá kl. 18:30 hverfur NFS, Nýja fréttastofan, inn í rykmökk sögunnar og verður væntanlega minnst sem stutts geðbilunarkafla í íslenskri sjónvarpssögu. Í mínum huga var þessi tilraun þó annað og meira.

Það var ákveðin geðbilun að stofna Stöð tvö á sínum tíma, enda misstu stofnendurnir stöðina frá sér. En hún lifði sjálf og á þeim tuttugu árum sem liðin eru frá stofnun hennar 9. október 1986 hefur hún fest sig í sessi. Fréttastofa Stöðvar tvö, sem er jafn gömul hefur á þessum tíma öðlast traust sem ábyrg - og stundum ágeng - fréttastofa, sem stundar heiðarlega og sjálfstæða fréttamennsku.

Sú bilun að stofna sjónvarpsfréttastöð á Íslandi, fyrir 300 þúsund manns og von um kanski fimm prósent áhorf, var bilun af sama meiði og stofnun Stöðvar tvö var á sínum tíma. Stofnendurnir höfðu óbilandi bjartsýni um að þetta væri framtíðin og það væri betra að vera aðeins á undan heldur en aðeins á eftir.

Í ljós kom að við vorum ekki bara aðeins á undan heldur svo langt á undan okkar samtíð að við hefðum áreiðanlega ekki náð niður á núllið þó að við hefðum fengið þau tvö til þrjú ár sem okkur var lofað í byrjun. Hitt var þó verra að þau lágu tæknilegu gæði sem við vorum reiðubúnir að láta duga á NFS voru farin að hafa afar slæm áhrif á “stóra gluggann”, kvöldfréttir á Stöð tvö. Til viðbótar tókst aldrei að halda Vísi.is lifandi, eins og til var ætlast í upphafi. Það kom sumsé í ljós að sjónvarpið sogar upp alla orku og skilur lítið eftir. Um leið og NFS hafði verið lagt niður lifnaði fréttaflutningur á Vísi við svo miklu munaði.

Eftir hremmingar undanfarins árs er mikill hugur í þessari 60 manna fréttastofu. Nýja upphafsstef fréttanna lýsir ágætlega andanum. Í því er tveimur - kanski fleiri? - gömlum fréttastefjum Stöðvar tvö blandað saman, en úr verður ný, áræðin, bjartsýn og kröftug tónlist sem leiðir inn í fréttatíma sem er öflugri en nokkru sinni fyrr.

Fólk gerir sér kanski ekki almennt grein fyrir því að fréttaþjónusta okkar er svipuð, kanski ívið meiri, en samanlagðar fréttir fréttastofu Sjónvarps og Hljóðvarps RÚV. Við erum með tveggja klukkustunda blandaðan fréttaþátt á hverjum virkum degi, hádegisfréttir og viðtal í rúman hálftíma á hádegi, fréttir á Bylgjunni frá kl. 7 til 17, kvöldfréttir kl. 18:30 og Ísland í dag rétt fyrir kl. 19. Til viðbótar erum við með fréttaþjónustu á Vísi.is, og við hana vinna fleiri blaðamenn í fullu starfi en mbl.is.

Og við ætlum klárlega að sækja fram á vefnum á næstunni. Ný tækni mun gera okkur kleift að sýna viðburði í beinni útsendingu á vefnum með einfaldari og ódýrari hætti en hingað til. Margvíslegt efni verður birt á vefnum sem ekki kemst inn í stutta fréttatíma. Fréttir sem birtast í kvöldfréttatíma munu njóta þess að neytendur sem vilja vita meira geta farið inn á Vísi.is til að nálgast ítarefni.

Það sem aðgreinir Vísi.is frá öðrum fréttavefjum er þetta nána samband vefs og sjónvarps. Vefir eru smám saman að verða myndrænni (sjá YouTube.com) og þar erum við á heimavelli, verandi hluti af sjónvarpsfréttastöð. Með fréttir og beinar útsendingar af vettvangi verður ef til vill ekki langt þangað til einhverjum dettur í hug að brúa bilið með spjalli í sjónvarpssal. Kanski verður þróunin sú að hugmyndin um NFS eigi eftir að lifna við - á vefnum.

En þetta vitum við ekki núna. Við ætlum að einbeita okkur að því verkefni sem fyrir höndum er, í bili. Það verkefni er að veita úrvalsfréttaþjónustu, áreiðanlega og hraða, á vefnum, í farsímum, í útvarpi og í sjónvarpi. Með endurreisn Fréttastofu Stöðvar tvö erum við enn betur í stakk búin að þjóna fréttaþyrstum Íslendingum. Það er eiginlega einnar kampavínsflösku virði.